حبیبی: آزاداندیشی یعنی جوان هر چه مسئولان می‌گویند را بگوید؟/ به مرز هشدار ناامیدی رسیده‌ایم
چکیده :متاسفانه برخی مسئولان، بررسی مشکلات جوانان را عمدتا منوط به بحث حجاب و ارتباط بین دختر و پسر تعریف می کنند اما دغدغه جوانان فقط در این موارد خلاصه نمی شود. در زمان حاضر عمده ترین کار مسئولان کشور باید بازگرداندن امید، نشاط و خودباوری در بین جوانان باشد. جوانان امروز احساس مسئولیت مدنی نمی کنند و این به خاطر آن است که تصمیم توسط کسانی دیگر گرفته می شود و او احساس درجه دوم بودن دارد. جوانان باید احساس کنند مملکت واقعا برای خودشان است و بدانند که سازنده این کشور خودشان هستند....
در هفته جوان شایسته است تا جایگاه دانایی و توانایی های ارزشمند جوانان در تمامی عرصه های داخلی و خارجی مورد توجه قرار گرفته و جلوه ای از استقلال و آزادی برآمده از این خودباوری ملی ساخته و پرداخته شود.
در شرایطی که جوانان ایران اسلامی طعم تلخ تحریم را با صبوری و در عین حال نوآوری پشت سر گذاشته و فرصت های جدیدی را برای منافع اجتماعی و ملی در پیش رو می بینند، شایسته است تمام نهادها و سازمان های مسئول در عرصه اقتصادی، اجتماعی، سیاسی و فرهنگی کشور، به گفتمانی همگرا و همزبان با جامعه جوان، بپردازند.
تردیدی نیست جوان و جایگاه حقیقی مطالبه خواه امروز او در جامعه آسیب خورده و نیاز به تجدیدنظر جدی در رویکرد و سیاستگزاری های معمول دارد؛ امید است نسل امروز را به حقیقت پشتوانه کشور بدانیم و با تکریم و دخالت دادن او در جریان تصمیم گیری و مدیریت اجرایی کشور، باز هم شاهد حضور موفقیت آمیز او در صف مقدم نبردها باشیم؛ نبردهایی چون پیروزی انقلاب اسلامی و جنگ تحمیلی که هنوز از ذهن زمامداران کنونی کشور پاک نشده است.
در همین راستا و به مناسبت قرار گرفتن در هفته جوان، جی پلاس با دعوت از نجفقلی حبیبی، رئیس سابق دانشگاه علامه طباطبایی و یکی از مبارزان و فعالان خط امام (س)، گفت و گوی تفصیلی را با وی درباره نقش و جایگاه جوانان در عصر حاضر و تفاوت هایش با نسل دیروز انجام داده که با هم می‌خوانیم:
رابطه حضرت امام خمینی (س) با جوانان چطور بود؟
یکی از ویژگی های بارز حضرت امام خمینی (س) این بود که هیچ وقت جوانان را به حال خود رها نمی کردند و همواره در مورد تاثیرگذاری نقش مقوله هایی از جمله ایمان، اعتقاد، و…. تاکید می کردند و معتقد بودند این جزو مسائلی نیست که کهنه شود اما امروزه جوانان خیلی کمتر درگیر مباحث مبنایی و مکتبی هستند و در مسیرهای دیگری حرکت می کنند.
حضرت امام (س) همیشه روی خواست های اجتماعی، نظارت های اجتماعی و فکرورزی در بین جوانان تاکید داشتند که امروزه توسط مسئولان مورد غفلت قرار گرفته است!
همه به یاد داریم که وقتی انقلاب پیروز شد و دولت ها تشکیل شدند سن همه وزرا، مدیران و فرمانده های نظامی بین ۲۰ تا ۳۵ سال بود و نه فقط در عرصه نظامی بلکه در سطوح مدیریتی مربوط به سیاست خارجی، فرهنگی، اقتصادی و حتی نخست وزیری و…. نیز تماماً خود جوانان تصمیم گیر و اجرا کننده بودند.
اعتمادی که حضرت امام به جوانان داشتند باعث شد نشاط بین آنها بالا رود و خودسازی و کسب تجربه برای جوانان به ارمغان آید. جوانان آن دوره همواره خودشان را مسئول هر کاستی ای در هر نقطه ای از کشور می دانستند و برای رفع آن دریغ نمی کردند. برای مثال اگر روستایی معلم نداشت، جاده ای خراب بود، کسی کمکی نیاز داشت و… به صورت خودجوش این موارد توسط جوانان مورد رفع و رجوع قرار می گرفت.
از ویژگی های بارز دیگر حضرت امام، تذکر همیشگی ایشان به حفظ روحیه طلبگی در بین مسئولان بود و این بدان معنا بود که ساده زیستی در سرلوحه کار مسئولان قرار گیرد.
جوانان در جامعه امروز چگونه اند؟
جامعه امروز به علت تکثر آرا و رشد روز افزون تکنولوژی حساسیت بر انگیزتر شده است و این یعنی متعاقبا توجه بیشتری نسبت به قبل می طلبد؛ به همین علت تاثیرگذاری روی جامعه هم سخت تر شده است.
به نظر می رسد در جامعه امروز برخی از مسائل انقلاب فراموش شده است و این نسل اطلاعات چندانی نسبت به آن ندارد و گاها مطالبی از دهان برخی افراد بیرون می آید که در دکّان هیچ عطاری پیدا نمی شود!
کانالیزه شدن واقعیت های جدی انقلاب و شرایط آن زمان یکی از مباحثی است که باید مورد توجه قرار گیرد و به دست جوانان برسد، با این کار می توان از حرکت هایی که یک عده در جهت خاموش کردن چراغ این جریان تلاش می کنند، جلوگیری کرد.
یکی از مشکلاتی که جامعه جوان امروز با آن رو به روست نداشتن هدف است. جوانان بیشتر نیل به مصرف گرایی و داشتن رفاه دارند و دغدغه های اجتماعی آنان کم رنگ شده است.
باید پذیرفت که نسل ها عوض می شوند و فهم هر نسل منوط به زیستن در همان نسل است. تجربه نشان داده که فشار زیاد و بیخود روی جوانان، آنها را به سمت لج بازی می برد و نتیجه معکوس دارد.
فکر می کنید دغدغه های مهم جوانان، از سوی مسئولان و مدیران، خوب شناسایی شده است؟
پس از انقلاب و بعد از رحلت حضرت امام (س) مسئولان و مدیران کشور به برخی از امور جوانان پرداختند و به خیلی های دیگر اصلاً توجهی نکرده اند!
مسأله جوانان فقط مشکل ازدواج، وام ازدواج و نمونه هایی از این مدل نیست؛ اما متاسفانه نمایندگان مجلس و مسئولان، عمده وقتشان در ارتباط با برنامه های جوانان را محدود به این موارد بی پایه و اساس می کنند.
اگر فضای کسب و کار مهیا شود، خود جوانان می دانند چگونه برای زندگی خود برنامه ریزی کنند و دیگر به وام و… نیازی ندارند. جز این است که این کار فقط دل مشغولی ها و درگیری هایی را برای جوانان ایجاد می کند تا از فکر کردن به مباحث و مسائل اساسی و بنیادی باز بمانند؟!
نسل جوان این مقطع زمانی عمدتا متعلق به دو دهه ۶۰ و ۷۰ هستند؛ فکر می کنید اندیشه و دغدغه آنها در قیاس با جوانان زمان انقلاب و جنگ چه تفاوتی با هم دارد؟
با ارزیابی جوانان این دوران و گذشته متوجه می شویم خواست های این دو دهه کاملا با هم در حال اختلاف گرفتن هستند، جوانان امروز کمتر به خواست های اعتقادی، ایمانی و اندیشه محوری توجه می کنند. البته تقصیر این مشکل به گردن جوانان نیست بلکه مقصر اصلی بزرگتر ها هستند که نتوانستند پیوند خوب و مشترکی را ما بین خود و جوانان برقرار کنند.
پیش پای جوانان، محدودیت هایی وجود دارد که حضور آنها را برای مشارکت های عمومی سلب می کند. جوانان امروز نیاز به فهمیده شدن از سوی مدیران و مسئولان کشور دارند. در عمر ۳۷ ساله این انقلاب بار ها در بزنگاه های تاریخی دیدیم که جوانان چطور در صحنه حضور یافتند و اتفاقی را رقم زده اند که نمونه آن می تواند انتخابات باشد به خصوص در مقاطعی که احساس کردند، هر طور شده باید به صحنه بیایند تا شرایط را تغییر دهند.
رابطه مسئولان و جوانان در جامعه امروز، چگونه است و چه ضعف هایی دارد؟
معتقدم یکی از ضربه های مهمی که منافقان با ترور هایشان به جمهوری اسلامی ایران زدند، امنیتی کردن فضای سیاسی کشور و در نتیجه دور کردن مسئولان از مردم و جوانان بود! این دوری باعث شد فضای ریا کاری، تملق و احترام گذاشتن های کاذب در برخی عرصه های سلسله مراتبی و مدیریتی کشور، جایگاه مهمی پیدا کند. همه مدیران ما باید مراقب ریاکاری ها و تزویر و اهل آن باشند تا در حرکت کشور به سمت توسعه اخلال ایجاد نکند.
متاسفانه برخی مسئولان، بررسی مشکلات جوانان را عمدتا منوط به بحث حجاب و ارتباط بین دختر و پسر تعریف می کنند اما دغدغه جوانان فقط در این موارد خلاصه نمی شود. در زمان حاضر عمده ترین کار مسئولان کشور باید بازگرداندن امید، نشاط و خودباوری در بین جوانان باشد.
جوانان امروز احساس مسئولیت مدنی نمی کنند و این به خاطر آن است که تصمیم توسط کسانی دیگر گرفته می شود و او احساس درجه دوم بودن دارد. جوانان باید احساس کنند مملکت واقعا برای خودشان است و بدانند که سازنده این کشور خودشان هستند.
دولت و جوانان به صورت مشترک باید به دنبال راهکارهایی باشند که امید و نشاط را به سطح عمومی کشور برگرداند.
دولت تدبیر و امید از زمان شروع به کار خود با توجه به شرایط کشور سعی کرده بیشتر از مدیران و وزرای پخته تر استفاده کند اما باید به تدریج در مدیریت های میانی نیز از جوانان به جهت کسب تجربه و کسب آمادگی های لازم برای قبول مسئولیت های حساس تر در آینده، استفاده کند.
در حیطه وظایف جوانان، آنها خود باید چه کار کنند که تاحدودی از این محدودیت ها خارج شوند؟
جوانان در وهله اول با ایجاد سلسله نشست های گفت و گومحور، در دانشگاه ها و مراکز تخصصی باید وارد عرصه عملی برای تغییر و کنار گذاشتن محدودیت های پیش رو شوند.
وقتی آنها در مورد هر مسأله نه چندان بزرگی اذیت و مورد نقد قرار می گیرند و بعضا کنار گذاشته می شوند، ترغیب کردن دوباره و چندباره آن ها برای حضور در فعالیت های مدنی بسیار سخت است. هنگام انتخابات همین که مقداری فضای اجتماعی و سیاسی باز تر می شود، می بینیم که هنوز دغدغه جوانان همان مسائل آرمانی و سیاسی در مورد دموکراسی، ارتقای سطح فرهنگ ملی، آزادی های سیاسی و اجتماعی، و … است. بنابراین تغییر در سطح دغدغه های آنها با توجه به شرایط حاکم، نتیجه سیاست ها و عملکرد مسئولان کشور است.
یکی از نمونه هایی که فقط باعث بدگمانی بیشتر جوانان شد، برپایی نادرست کرسی های آزاد اندیشی بود. بر خلاف تبلیغات عظیم و پرخرجی که به پا شد و مقام معظم رهبری هم بر ایجاد این کرسی ها تاکید داشتند، عملاً دیدیدم که نه به صورت مرتب برگزار شد و نه مباحثی که در آن مطرح شد، خروجی مناسبی داشت! چرا؟ چون اگر قرار بر این شود که آزاداندیشی به گونه ای باشد که مورد تایید مسئولان است و جوانان همان چیزی را بگویند که مسئولان می گویند! این آزاد اندیشی محلی از اعراب ندارد.
تفاوت تفکر و خواست های جوانان امروز و زمان انقلاب را در چه می‌دانید؟
فکر می کنم در حال حاضر مهم ترین تفاوت جوانان این دو دوران در داشتن و نداشتن آرمان است. جوانان دهه ۶۰ آرمان داشتند و آن هم حفظ انقلاب و حراست از کیان مرزهای کشور در برابر دشمن خارجی بود. جوان آن زمان با بحران خویشتن مواجه نبود بلکه هویت ملی او از سوی یک متجاوز به مرزهایش مورد خدشه قرار گرفته بود اما برای جوانان از دهه ۷۰ به بعد، نه از سوی حاکمیت و نه از سوی روشنفکران، آرمانی تعریف نشد و معتقدم جوان امروز بحران خویشتن در برابر خویشتن دارد!
پس آرمان جوانان امروز چه می تواند باشد؟!
این که جوانان مرتب حرف از رفتن به آن طرف مرز ها می زنند و بهشت برین را در آن سوی آب ها تصور می کنند! واقعا ناراحت کننده است و این نشان می دهد به مرز هشدار ناامیدی رسیده ایم؛ طبق آیات قرآن بدترین چیز ناامیدی است. مطمئن باشید اگر نا امیدی در هر جامعه ای حاکم شود، دیگر هیچ چیزی برای مردم نخواهد ماند، نمونه آن هم کشور سوریه است که ناامید شدند، فرار کردند و کشورشان را به نابودی کشاندند.
برای جوان امروز باید آرمان تعریف شود، جوانان البته به هیچ وجه حق ندارند ناامید شوند! جوانان باید مدام با یکدیگر گفت و گو کنند تا به راه حل مشترکی برای عبور از این فضا برسند. آرمان جوان امروز به تعبیری باید نا امید نشدن باشد.
در قانون اساسی گفته شده که آزادی و استقلال مردم حتی با وضع قوانین هم نباید محدود شود. جوانان از ظرفیت بالا و پتانسیل خوبی برخوردار هستند و با توجه به امکانات حال حاضر، در برابر دست خالی جوانان دهه ۴۰ و ۵۰ که انقلاب کردند، می توانند کارهای امید بخش و بزرگی را انجام دهند.
صحبت پایانی و آنچه می خواهید به مسئولان کشور و عموم مردم در قبال جوانان، بگویید.
تمام نهاد های دولتی و مردمی باید با جدیت به دنبال راهی برای درگیر کردن جوانان در عرصه های ملی و دور کردن نا امیدی از جامعه باشند.
اجرای عدالت اجتماعی به معنای دقیق کلمه یعنی بحث نظارت روی تمام ارکان این نظام در دستور کار مجلس شورای اسلامی جدید قرار گیرد. این مجموعه نظارت ها، هم به سلامت دستگاه های اجرایی کشور کمک می کند و هم با امیدوار کردن جامعه، جوانان را ترغیب به مشارکت های عمومی و اجتماعی خواهد کرد.
