پیام‌هایی به بهارستان برای تغییر رای نمایندگان؛ تعلیق فوری مصوبه «بنزینی»
چکیده : در سالی که از یک سو کشور در انتظار دیدن نتیجه برنامه‌های اقتصادی دولت حسن روحانی است و از سوی دیگر نتیجه استمرار حضور او در راس دولت نیز کم و بیش مشخص خواهد شد، شاید مصوبه‌های مجلسی که هم منتقد دولت است و هم در آخرین روزهای عمرش به سر می‌برد مقداری بوی رقابت سیاسی بدهد؛ بویی از جنس همان چیزی که هواداران حسن روحانی آن را «چوب گذاشتن لای چرخ دولت می‌دانند.» این گمانه را رای جلسه صبح مجلسی‌ها به مصوبه بنزینی هم می‌تواند تایید کند. ...
روزنامه اعتماد در گزارشی نوشت: صدای تورم «بنزینی» زود از بهارستان بلند شد و زود هم در همانجا خوابید؛ عمر مصوبه «بنزینی» مجلس به نصف روز هم نرسید. نمایندگان در نیمه‌های جلسه نوبت صبح دیروز بنزین را چند نرخی کردند و در میانه جلسه نوبت عصر مصوبه را پس گرفتند. در نوبت صبح ١٣٢ رای موافق داده بودند و در نوبت عصر با ١١ رای بیشتر آن را ملغی کردند. افزایش آرا برای پس گرفتن مصوبه صبح اما حاصل اتفاقاتی بود که گویا در دو ساعت فاصله بین جلسه صبح و عصر رخ داده است. همان دو ساعتی که نمایندگانی مثل مهرداد بذرپاش فهمیدند مصوبه‌شان مغایر «اقتصاد مقاومتی» است و حتی نمایندگان در جریان تصویب آن «توجه کافی نداشتند.» توجه‌ها در فاصله همان دو ساعت تنفس به این مصوبه جلب شده بود. مصوبه «بنزینی» مجلس با پیشنهاد یک منتقد دولت یعنی احمد توکلی وارد بودجه سال جاری شد و با اخطار یک منتقد دیگر یعنی مهرداد بذرپاش به کمیسیون تلفیق برگشت. بی‌آنکه پیشنهاد‌دهنده این مصوبه، برای حذف موقت آن کوچک‌ترین مخالفتی داشته باشد.
تورم با بوی بنزین
نمایندگان مجلس با تصویب پیشنهاد احمد توکلی نماینده مردم تهران مقرر کردند که قیمت بنزین برای هر لیتر مصرف مازاد در پله اول نسبت به مقدار مصرف پایه ۵٠٠ تومان و در پله‌های دوم و سوم به ترتیب ٧۵٠و هزار تومان با مازاد مصرف ١٨٠ لیتر در ماه، تعیین شود. هر پله این مصوبه هم به معنای افزایش مصرف سوخت به میزان ۴٠ لیتر در ماه برای هر خودرو بود. به عبارتی با این مصوبه قیمت بنزین برای خودروهایی که بین ١٨٠ تا ٢٢٠ لیتر سوخت در ماه مصرف می‌کنند هزار و پانصد تومان، برای مصرف بین ٢٢٠ تا ٢۶٠ لیتر هزار و هفتصد و پنجاه تومان و برای مصرف بالای ٢۶٠ لیتر در هر ماه، دو هزار تومان می‌شد. اتفاقی که در همان ساعات محدود بین تصویب تا پس گرفتن این مصوبه، نگرانی‌ها از احتمال افزایش تورم را به اوج رساند.
کشف اشتباه بعد از دو ساعت تنفس
اما چه اتفاقی افتاد که مجلس کمتر از شش ساعت با آرایی بیشتر از نوبت صبح به این نتیجه رسید که مصوبه خود را پس بگیرد؟ مهرداد بذرپاش در نوبت عصر جلسه علنی مجلس در اخطاری که زمینه‌ساز پس گرفتن این مصوبه و ارجاع آن به کمیسیون تلفیق بود از عدم توجه نمایندگان به محتوای این مصوبه و تاثیرات آن سخن گفت. او حتی گفت که نمایندگان در برداشتی «اشتباه» تصور می‌کردند پیشنهاد احمد توکلی «درمورد کارت سوخت و حذف آن بود. » او در اخطاری که مطرح کرد، گفت که قیمت پایه بنزین در مصوبه مجلس تعیین نشده و از طرفی هم «در این مصوبه تکلیف ناوگان تاکسیرانی در این خصوص مشخص نشده به دلیل آنکه تاکسیرانان بیش از ١٨٠ لیتر مصرف می‌کنند و امکان دارد تاکسی‌ها با قیمت سه الی چهار هزار تومان بنزین مصرف کنند که به تبع آن قیمت کرایه‌ها بالا می‌رود، این مصوبه بیانگر آن است که اقتصاد مقاومتی به صورت برعکس تعریف شده است.» این دست مسائل مهرداد بذرپاش را به این نتیجه رساند تا اعلام کند: «به نظر می‌رسد با این شرایط اگر مجلس تعطیل می‌شد و مصوبه‌ای نداشت برای مردم بهتر بود.»
بین جلسه صبح و عصر چه اتفاقی افتاد؟
اما نشانه‌ها از ارتباط بین تصویب و پس گرفتن مصوبه دیروز چیز دیگری می‌گویند. چیزی که بر اساس آن به نظر نمی‌رسد تصمیم عصر مجلس تنها تحت تاثیر یک اخطار ساده و موافقت علی لاریجانی با این اخطار و دستور او برای ارجاع آن به کمیسیون تلفیق بوده باشد. شاید مهم‌ترین سوال این باشد که چرا احمد توکلی، به عنوان بانی اصلی این مصوبه در جلسه عصر هیچ مخالفتی با ارجاع مصوبه «بنزینی» به کمیسیون نداشت؟ او تا بعد از پایان جلسه نوبت صبح هم مدافع پیشنهادش بود. توکلی که در جریان دفاع از پیشنهاد خود در جلسه صبح تصویب آن را کمک به «مدیریت صحیح اقتصادی» خوانده بود در فاصله تنفس دو ساعته بین دو جلسه هم با انتشار متنی در کانال تلگرام خود با دفاع از این پیشنهاد تاکید کرده بود که «قیمت بنزین ثابت می‌ماند» و در ادامه توضیح داده بود: «مطابق این طرح هر چه مصرف بالاتر رود نرخ بنزین تغییر نمی‌کند بلکه عوارض بیشتری گرفته می‌شود، بر این اساس ضمن جلوگیری از قاچاق سوخت، اطلاعات ذی قیمتی از خودروها و مسافتی که طی می‌کنند تهیه می‌شود که می‌تواند در تعقیب جرایم و کاهش آن بسیار موثر باشد.»
با این موضع‌گیری‌ها جای سوال است که چرا او تنها کمتر از دو ساعت بعد، برای پافشاری بر همین موضع و جلوگیری از ارجاع این مصوبه به کمیسیون تلفیق هیچ توضیح بیشتری به نمایندگان ارایه نکرد؟ افزایش ١١ نفری آرای موافقان به ارجاع مصوبه «بنزینی» به کمیسیون تلفیق در جلسه عصر نسبت به موافقان تصویب آن در جلسه صبح هم قدری جای تامل دارد. چه اتفاقی می‌افتد که مجلس با چنین رای بالایی به این نتیجه می‌رسد که مصوبه نوبت صبح دارای ابهام بوده و نباید به این شکل وارد قانون شود. نهایتا هم نکته دیگر حضور علی لاریجانی در زمان ارجاع مصوبه به کمیسیون تلفیق در نوبت عصر است؛ حضوری که بلافاصله بعد از رای موافق نمایندگان به پیشنهاد ارجاع تمام می‌شود و علی لاریجانی صحن علنی را ترک می‌کند. این برای نخستین بار بود که علی لاریجانی سکان هدایت جلسه مجلس در نوبت عصر برای بررسی بودجه ٩۵ را در اختیار می‌گرفت. گو اینکه او تنها آمده بود تا همین مصوبه را به کمیسیون برگرداند و برود. لاریجانی البته در لفافه هم این ادعا را تایید کرده. جایی که در ادامه سخنان بذرپاش می‌گوید: «من بعد از جلسه صبح دقت کردم و متوجه شدم که نرخ پایه در این مصوبه مشخص نیست و در بعضی موارد با قیمت‌گذاری تفاوت می‌یابد، حال باید تلاش کرد مشکلی برای کل کشور ایجاد نشود، لذا برای ارجاع این مصوبه باید این مهم به رای گذاشته شود.» این سخن لاریجانی هم به آن معناست که زمان تنفس بین دو نوبت جلسات صبح و عصر مجلس در تغییر تصمیم نمایندگان موثر بوده. اما توضیحات بیشتر را در این باره غلامعلی جعفرزاده، عضو کمیسیون برنامه و بودجه در گفت‌وگو با «اعتماد» مطرح می‌کند. جایی که این نماینده مجلس تایید می‌کند که «جلسه‌ها» و «گعده‌های» شکل گرفته در همان دو ساعت زمینه پس گرفتن این مصوبه شد.
روایت جعفرزاده از «پیام»هایی که به مجلس رسید
جعفرزاده در سخنان خود با اشاره به اینکه «بعد از این مصوبه به سرعت فضای بدی در کشور شکل گرفت» به «اعتماد» می‌گوید: «در فاصله تنفس ظهر مجلس پیام‌های منفی زیادی درباره این مصوبه دریافت کرد که موافقان این پیشنهاد بلافاصله بعد از دریافت این پیام‌ها متوجه شدند که در کشور مخالفت‌هایی با این موضوع وجود دارد.» وی درباره موضع دولت و تلاش دستگاه اجرایی در فاصله همین دو ساعت گفت: «دولت بعد از جلسه صبح با وجود اینکه در جلسه علنی هم مخالف این مصوبه بود، دلایل خود را به مجلس ارایه کرد و تاکید داشت که این مصوبه قابل اجرا نیست و باید مورد بازنگری قرار بگیرد.»
اما آن‌طور که جعفرزاده گفته است این تنها دولتی‌ها نبودند که به عنوان مخالف در فاصله فرصت تنفس مجلس پیام خود را به بهارستان رساندند، چرا که این نماینده مجلس می‌گوید که هم‌زمان از «جاهای دیگر» هم پیام‌هایی برای بازنگری در اصل این پیشنهاد آمده بود که «نمایندگان سریع در جریان آن قرار گرفتند و با رای بالایی در نوبت عصر مصوبه صبح را به کمیسیون تلفیق ارجاع دادند.» جعفرزاده همچنین در سخنان خود درباره محتوای این «پیام‌ها» هم گفت: «در این ساعات پیام‌های مهمی به مجلس رسید و همه حاکی از این بودند که کشور آماده چنین مصوبه‌ای نیست و چنین تصمیماتی می‌تواند خطرساز باشد. » به گفته این عضو کمیسیون برنامه و بودجه «تعداد بالای پیام‌ها» و «جدی بودن» آنها موجب شد تا نمایندگان متوجه ضرورت پس گرفتن مصوبه صبح خود بشوند و بدون هیچ مقاومتی آن را تنها چند ساعت بعد از تصویب به کمیسیون تلفیق ارجاع دهند.
رای به دردسرهای دولت
مصوبه بنزینی مجلس هر چند خیلی زود با ارجاع به کمیسیون تلفیق به نوعی تعلیق شد اما این تنها خروجی‌ای نبود که روز گذشته صدای اعتراض دولتی‌ها را در آورد. حذف ٢۴ میلیون نفر از یارانه بگیران هم مصوبه دیگر مورد اعتراض دولت بود که البته به نظر می‌رسد با مقاومت مجلس یک قدم بیشتر تا تبدیل شدن به قانون فاصله نداشته باشد؛ قانون‌هایی که دولت معتقد است برای اجرای آنها به «دردسر» خواهد افتاد. در سالی که از یک سو کشور در انتظار دیدن نتیجه برنامه‌های اقتصادی دولت حسن روحانی است و از سوی دیگر نتیجه استمرار حضور او در راس دولت نیز کم و بیش مشخص خواهد شد، شاید مصوبه‌های مجلسی که هم منتقد دولت است و هم در آخرین روزهای عمرش به سر می‌برد مقداری بوی رقابت سیاسی بدهد؛ بویی از جنس همان چیزی که هواداران حسن روحانی آن را «چوب گذاشتن لای چرخ دولت می‌دانند.» این گمانه را رای جلسه صبح مجلسی‌ها به مصوبه بنزینی هم می‌تواند تایید کند. هر چند برخی «پیام»ها نهایتا آنها را مجبور به تغییر نظرشان در جلسه عصر کرد.
