آتش‌افروزی آذربایجان و ارمنستان در قفقاز؛ زخم کهنه قره‌باغ باز شد
چکیده :نبرد سنگین بین نیروهای ارمنستان و آذربایجان در امتداد منطقه جدایی طلب قره‌باغ در گرفت که بنا به گزارش‌ها منجر به کشته شدن حداقل یک نوجوان شده که گفته می‌شود این بدترین درگیری از سال ١٩٩۴ بوده است....
نبرد سنگین بین نیروهای ارمنستان و آذربایجان در امتداد منطقه جدایی طلب قره‌باغ در گرفت که بنا به گزارش‌ها منجر به کشته شدن حداقل یک نوجوان شده که گفته می‌شود این بدترین درگیری از سال ١٩٩۴ بوده است.
مقامات جمهوری‌های جدا شده از شوروی سابق یکدیگر را برای از سرگیری جنگ سرزنش می‌کنند. ارمنستان و آذربایجان هریک می‌گویند که تلفات سنگینی به دیگری وارد کرده‌اند. دیوید بابایان، سخنگوی رییس جمهور جدایی‌طلب قره‌باغ می‌گوید، یک پسر حدود ١٢ساله کشته و دو کودک دیگر نیز در نزدیکی محل اصابت موشک نیروهای آذربایجانی زخمی شده‌اند. سخنگوی رییس‌جمهور قره‌باغ می‌گوید که این بدترین جنگ از زمان آتش بس میان ارمنستان و آذربایجان بوده است.
دمیتری پسکوف، سخنگوی کرملین نیز به خبرگزاری روسیه گفته است، رییس‌جمهور روسیه ولادمیر پوتین از همه طرف‌های درگیر خواسته تا شلیک موشک‌های خود به یکدیگر را متوقف کنند و از خود خویشتن‌داری نشان دهند. وزارت امور خارجه روسیه نیز اعلام کرد که با تماس با اعضای گروه مینسک وظیفه آنها را برای نظارت بر آتش‌بس تاکید کرده است. سرگئی شایگو، وزیر دفاع روسیه نیز اعلام کرد تماس‌های تلفنی اضطراری با همتایان آذری و ارمنی خود برقرار کرده و چگونگی آتش‌بس را مورد بررسی قرار دادند. قره باغ یک منطقه در جمهوری آذربایجان است که از سال ١٩٩۴ تحت کنترل نیروهای ارمنی قومی محلی قرار دارد.
اما وضعیت نه جنگ نه صلح میان آذربایجان و ارمنستان تا به امروز ادامه داشت و مذاکرات فراوانی برای حل این مناقشه میان ارمنستان و آذربایجان با کمک کمسیون امنیت اروپا و حتی شورای امنیت انجام شده اما تاکنون پیشرفت وی‍ژه‌ای در پی نداشته و تنها مناقشه ارضی را به ارمغان آورده است. نیروهای ارمنی اکنون مناطق حایل خارج از قره باغ را نیز در اختیار گرفته‌اند اما دو طرف همواره یکدیگر را به نقض مکرر آتش‌بس توسط متهم می‌کنند. وزارت دفاع ارمنستان می‌گوید که جمهوری آذربایجان با استفاده از هواپیما، تانک و توپخانه به قره باغ حمله ور شدند و مقامات آذربایجان باید تمام مسوولیت این وضعیت بی‌سابقه را بپذیرند.
همچنین شبه‌نظامیان موسوم به ناگورنی که در قره باغ مستقر هستند، مدعی شدند که جنگ با شلیک قایق‌های توپدار آذربایجان، هلیکوپترهای و هواپیماهای بدون سرنشین آغاز شده است که جمهوری آذربایجان آن را رد کرد. اما در طرف مقابل وزارت دفاع آذربایجان می‌گوید: درگیری‌ها زمانی آغاز شد که نیروهای ارمنی خمپاره و توپخانه کالیبر بزرگ در سراسر خط مقدم مستقر کردند. سخنگوی وزارت دفاع آذربایجان به آسوشیتدپرس گفت: مدارکی وجود دارد که ارتش ارمنستان بیش از ١٢٠ توپ در طول ٢۴ ساعت گذشته به سمت آذربایجان شلیک کرده است که برخی از آنها به مناطق غیرنظامی اصابت کرده است. وی همچنین ادعای وزارت دفاع ارمنستان مبنی بر سرنگونی یک هلی‌کوپتر ارتش آذربایجان را نیز تکذیب کرد. از سوی دیگر وزارت دفاع آذربایجان اعلام کرد:۶ تانک ارمنستان را از بین برده و ١٠٠ نفر از سربازان ارمنی را کشته و زخمی کرده است و همچنین ١٢ تن از سربازان آذربایجان نیز کشته شدند. در طرف مقابل ارمنستان نیز می‌گوید که تلفات قابل توجهی به نیروهای آذری وارد کرده و دشمن را تحت فشار قرار داده و به عقب رانده‌است.
چرا قره‌باغ برای دو طرف مهم است؟
آذربایجان و ارمنستان به عنوان دو کشور جدا شده از شوروی سابق همواره بر سر یک منطقه با یکدیگر در مناقشه قرار داشتند. منطقه قره‌باغ هرچند به صورت نظری در خاک آذربایجان است اما اکثریت این منطقه را ارمنی‌ها تشکیل می‌دهند. قره‌باغ در سال ١٩٩١ اعلام استقلال کرد که همین موضوع به ناگاه تبدیل به یک جنگ سه ساله خونین میان آذربایجان و ارمنستان شد. این جنگ حدود ٣۵ هزار کشته برجای گذاشت و صدها هزار نفر را نیز آواره کرد. در طول سال‌های جنگ کشورهای ایران و روسیه تلاش فراوانی برای آتش بس انجام دادند و در نهایت روسیه توانست با میانجیگری یک وضعیت نه صلح نه جنگ را به وجود بیاورد و جنگ را متوقف کند. در طول سال‌های بعد خشونت‌های گاه به گاه میان دو طرف به وجود آمد اما درگیری‌ها چندان جدی نمی‌شد. امنیت قره‌باغ در اختیار شبه نظامیان ارمنی قره باغی قرار دارد که اگرچه ارمنستان آنها را به هیچ عنوان در ارتباط با ارتش خود نمی‌داند اما آذربایجان آنها را نیروی ارتش ارمنستان می‌داند.
بازی روابط
بحران قره‌باغ در نهایت موجب شد تا روابط آذربایجان و ارمنستان در سال ١٩٩۴به صورت کامل قطع شود. اما روابط میان دو کشور تنها متاثر از فضای داخلی آنها نیست. ارمنستان به عنوان متحد استراتژیک روسیه در قلب آذربایجان به شمار می‌آید و با حمایت روسیه، ارمنستان تاکنون توانسته در برابر آذربایجان ایستادگی کند و قره‌باغ را به نفع خود حفظ کند. در طرف مقابل نیز آذربایجان از روابط بسیار خوبی با ترکیه برخوردار است که همواره دولت این کشور از جمهوری آذربایجان حمایت کرده و حتی بحران قره‌باغ موجب شد تا ترکیه روابط خود با ارمنستان را نیز قطع کند. اما شاید روابط حسنه میان روسیه و ترکیه موجب می‌شد تا دو طرف بتوانند تنش‌ها میان آذربایجان و ارمنستان را راحت‌تر کاهش دهند اما اکنون مناقشه روسیه با ترکیه بر سر سرنگونی سخوی روسی بر فراز خاک سوریه توسط ارتش ترکیه موجب تیرگی روابط میان دو طرف شده است و عملا دو کشور در شرایط قطع رابطه به سر می‌برند، از همین رو اگرچه روسیه می‌گوید که با امریکا بر سر آتش‌بس در قره‌باغ به توافق رسیده اما شاید حل مشکل آذربایجان و ارمنستان با توجه به تیرگی روابط میان ترکیه و روسیه به آسانی صورت نگیرد.
گزارش از اعتماد
