همگام با میر سبز: تشکیل حلقه‌های نقد و بررسی کتاب

چکیده :بدیهی است با جلسات کتابخوانی با هیچ منطقی نمی توان به عنوان تبانی علیه نظام یا تبلیغ علیه آن برخورد امنیتی کرد، چرا که حاصلی جز بی آیرویی بیش از پیش کودتاگران حاکم در بر نخواهد داشت و وجهه جهانی دولتمردان را بیش از پیش خدشه دار خواهد ساخت. در نتیجه، در شرایط پلیسی کنونی، تشکیل چنین هسته هایی، کم هزینه و پرفایده خواهد بود....

رسانه های سبز با صدور فراخوان مشترکی، خواستار تشکیل حلقه های نقد و بررسی کتاب شده و در فراخوان خود، دلایل و اهداف این طرح را تشریح کردند.

متن این فراخوان که در پی دومین توصیه میرحسین موسوی به مطالعه کتاب صادر شده بدین شرح است:

در شرایط کنونی جامعه ما، عوامل گوناگونی دست به دست هم داده که در نتیجه آنها شاهد افول مطالعه جدی و هدفمند و رواج کم سوادی فرهنگی از یک سو و کم شدن ارتباطات سازنده اجتماعی از سوی دیگر هستیم.

موج لمپنیزه کردن ساحت فرهنگی که رسانه های رسمی کشور در آن نقشی مهم ایفا می کنند، اگر هدفمند و برنامه ریزی شده هم نباشد، عملا باعث کم توجهی به اهمیت مطالعه کتب و مقالات جدی در میان مردم، حتی اقشار تحصیل کرده شده است.

نابسامانی های اقتصادی توان فرسا که سال هاست دامنگیر اکثریت افراد شده، چنان دغدغه های روزمره را به دست و پنجه نرم کردن با مشکلات معیشتی محدود کرده که دیگر زمانی برای تأمل و تفکر باقی نگذاشته است.

سرانه مطالعه در کشور ما به سرعت در حال کاهش است و به لحاظ شمارگان نشریات و کتب نسبت به جمعیت، در زمره کشورهای عقب افتاده جهان به شمار می آییم. همچنین، درگیری های معیشتی، در کنار نابسامانی های اجتماعی و سیاسی کشور، جامعه ما را به سمت نوعی اتمیزه شدن اجتماعی سوق داده که روابط اجتماعی تنگاتنگ سالم و مثمر ثمر را بطور فزایند ای کم رنگ کرده است.

برنامه های بی محتوا و به لحاظ فرهنگی و هنری بی ارزش صدا و سیمای حکومتی، خیل نشریات و مطبوعاتی که تأثیر خواندن و نخواندن آن بر خواننده یکسان است، مجالس وعظ و خطابه ای که بسیاری از آنها با پشتوانه حکومتی برپا می شود و در ارضاء و اقناع مخاطبان خود ناتوانند، گسترش سازمان یافتة لمپنیزم در ساحت های گوناگون سیاسی، اجتماعی، فرهنگی و حتی دینی که نمونه های آن نقل محافل خانوادگی و دوستانه است و دهان به دهان در سطح جامعه منتقل می گردد، نشانه های آشکار این زوال فرهنگی است.

اما تحولات انتخابات ریاست جمهوری دهم و حوادث پس از آن که به پیدایش و شکل گیری جنبش اجتماعی تحول خواه سبز منجر شد، زمینه را برای کنار گذاشتن خط کشی های اجتماعی که بیش از هر چیز ساخته و پرداخته دستگاه های تبلیغاتی حاکمیت در سال های اخیر بوده و جایگزین ساختن احساس همدلی و همکاری در فضای مدنی را فراهم ساخته که به رغم اعمال سیاست های سرکوبگرانه دستگاه های امنیتی، در هر فرصتی و در هر گوشه و کنار این سرزمین، بروز و ظهور پیدا می کند. جنبش سبز به حق جنبش آگاهی بخشی نامیده شده و در نتیجه دسترسی گسترده مردم به اطلاعات و اخبار واقعی که بخش قابل توجهی از آن حاصل تلاش های کنشگران و رسانه های سبز بوده، انفجار آگاهی در تمامی اقشار جامعه و در گوشه و کنار کشور رخ داده است. خودکامگان خود را با شهروندانی روبرو می بینند که ابزارهای زر وزور و تزویر را به خوبی می شناسند و در نتیجه، روز به روز از کارآیی آن برای تحکیم امپراتوری دروغ کم کرده است.

هنگامی که رهبران جنبش سبز که اینک در حبس خانگی به سر می برند از همراهان این جنبش خواستند که خانه های خود را قبله قرار داده و به ابتکار خود نسبت به ایجاد هسته های سبز و گسترش شبکه های اجتماعی اقدام کنند، بسیاری از افراد، بویژه جوانان و زنان، از آن استقبال کردند. روزی که تاریخ این جنبش تدوین شود، نمونه های جالب و تحسین برانگیزی از شکل گیری این شبکه ها آشکار خواهد شد که برخی در نوع خود بی نظیر یا کم نظیر هستند.

برای نمونه، می توان به شکل گیری موج فزاینده احساس مسئولیت و مشارکت سیاسی بانوان خانه دار اشاره کرد که در موارد بسیار به تشکیل شبکه های اجتماعی منجر شده که اعضای آن ضمن افرایش دانش و مهارت خود در زمینه ارتباطات، در انتقال خبرها و تحلیل ها از فضای مجازی به فضای حقیقی، نقشی بس مؤثر ایفا کرده و می کنند.

گسترش شبکه های خودجوشی از این دست است که در نتیجه آن، بعنوان مثال، تشنگی برای خواندن کتاب «گزارش یک آدم ربایی» نوشته گابریل گارسیا مارکز، که در ملاقات چند ماه پیش میرحسین موسوی با دخترانش برای فهم وضعیتی که در آن به سر می برند توصیه کرد، چنان موج عظیمی به وجود آورد که نسخه های آن را در بازار کتاب نایاب ساخت و اینک با توصیه میر سبز، کتاب «وجدان بیدار» را می خوانیم.

از این روست که به نظر می رسد برای مقابله با سیاست رواج لمپنیزم و نیز گسترش شبکه های اجتماعی سالم و فرهیخته در فضای مدنی، ضروری است در کنار ابتکارات دفعی و فردی، اقدامات سامان مندی نیز در این زمینه صورت گیرد تا علاوه بر توسعه و تعمیق نهضت آگاهی بخشی، زمینه برای گسترش هسته های سبز و شبکه های اجتماعی پدید آید.

این هسته ها می تواند با اهداف زیر تشکیل گردد:

۱. گسترش سازمان یافته جنبش آگاهی بخشی

۲. مبارزه مثبت با رواج سازماندهی شده لمپنیزم فرهنگی

۳. گسترش هسته های سبز و شبکه های اجتماعی از طرق به لحاظ امنیتی کم هزینه

بنا بر این پیشنهاد، حلقه هایی (حداکثر پنج یا شش نفره) با اعضایی که نسبت به یکدیگر شناخت کافی دارند (دوستان، خویشان، همکاران و …) تشکیل می شود و بسته به علایق و سلایق مشترک، هر ماه یک کتاب (یا هر محصول فرهنگی دیگری مانند فیلم) انتخاب و توسط اعضاء مطالعه و در یک جلسه از طریق گفتگو، به نقد و ارزیابی و بحث گذاشته می شود. نتایج این مباحث می تواند به صورت یادداشت های فردی یا جمعی در وبلاگ ها و فضای مجازی و نیز فضای حقیقی (با رعایت ملاحظات امنیتی) منتشر و در اختیار دیگران قرار می دهند.

بدیهی است با جلسات کتابخوانی با هیچ منطقی نمی توان به عنوان تبانی علیه نظام یا تبلیغ علیه آن برخورد امنیتی کرد، چرا که حاصلی جز بی آیرویی بیش از پیش کودتاگران حاکم در بر نخواهد داشت و وجهه جهانی دولتمردان را بیش از پیش خدشه دار خواهد ساخت. در نتیجه، در شرایط پلیسی کنونی، تشکیل چنین هسته هایی، کم هزینه و پرفایده خواهد بود.

رسانه های سبز