دولتمردان با عینک سیاسی به حوزه فرهنگ نگاه می کنند
چکیده :وادى هنر و فرهنگ به‌رغم تمام قابليت‌هايش، سال‌هاى طولانى در انزوا ماندن را به شديدترين شکل‌هايش تجربه کرده است. هنرمندان کاستى‌هايشان را بارها و بارها با صداى بلند فرياد زده‌اند و هشدار داده‌اند که هنر براى بالندگى نياز به توجه دولتمردان هم دارد. درحاليکه هنرمندان بارها و بارها در سخنانشان نياز جامعه هنرى را به استقرار نگاه «فرهنگ غيردولتى و دولت فرهنگي» مطرح...
حیات نو-محمد احصايي*:«واگذارى انتخاب رياست فرهنگستان‌ها به رئيس دولت، چه عواقبى را به دنبال دارد» اين پرسشى است که خواه ناخواه دغدغه زيادى را براى هنرمندان به دنبال دارد. به نظرم نمى‌توان درباره عواقب واگذارى اين مسئوليت به رئيس دولت در اين مرحله چيزى گفت يا صراحتا اظهارنظر کرد که اساسا اين کار درست است يا نه. چراکه عواقب اين امر بستگى به آن دارد که چه کسى براى رياست فرهنگستان انتخاب شود.؟!
آنچه که به طور يقين مى‌توان درباره‌اش سخن گفت اين است که نفس اين عمل به وسيله دولت کار درستى نيست. فارغ از پيامدها؛ اين اقدام از اساس سوءتفاهم برانگيز و آفت‌زاست چراکه براى انتخاب رياست فرهنگستان همواره نکاتى مورد تاکيد است که مجمع عمومى در انتخابشان اتفاقا بر اين موارد دقت دارند و باتوجه به اين نکات که بر سرلوحه اهدافشان قرار دارد، گام برمى دارند.
1- رياست هر فرهنگستان بايد افرادى باسابقه، باسواد و درمورد فرهنگستان هنر؛ به يقين هنرشناس يا هنرمند، نيک نام، محبوب، صاحب نفوذ – با کاريزماى بالا- و به خصوص مورد احترام اعضاى پيوسته باشد.2-اعضاى پيوسته فرهنگستان غالبا افراد نامى در عرصه‌هاى هنرى هستند. در رشته‌هاى هنرى خودشان تاثيرگذارند و افرادى هستند که شايد بتوان گفت به جد در وادى هنر جزء تراز اول‌ها هستند به اين جهت کسى که به عنوان شخص اول فرهنگستان هنر انتخاب شده و رياست چنين کسانى را تحت عنوان اعضاى پيوسته برعهده دارد, بايد به طور متعارف همسنگ اين افراد باشد.
نگاه مداوم دولتمردان با عينک سياسى روز به حوزه فرهنگ موضوعى است که سلامت اين حوزه را به خطر مى‌اندازد و به نظر مى‌رسد شکل صحيح نگرش دولت به حوزه‌هاى فرهنگ، هنر، ادبيات و علوم بايد جداى از فعاليت‌هاى معمول سياسى باشد که شبهه سياسى شدن فرهنگستان درست به همين دليل و به طور قطع، سوءتفاهم برانگيز است. بنابراين سلامت نهادهايى از اين دست بايد در شکل کلان و در اندازه‌هاى فرهنگ کشورى ديده شود. وادى هنر و فرهنگ به‌رغم تمام قابليت‌هايش، سال‌هاى طولانى در انزوا ماندن را به شديدترين شکل‌هايش تجربه کرده است. هنرمندان کاستى‌هايشان را بارها و بارها با صداى بلند فرياد زده‌اند و هشدار داده‌اند که هنر براى بالندگى نياز به توجه دولتمردان هم دارد. درحاليکه هنرمندان بارها و بارها در سخنانشان نياز جامعه هنرى را به استقرار نگاه «فرهنگ غيردولتى و دولت فرهنگي» مطرح کرده‌اند. اما گويا چيزى به واقع رودرروى آن است: «فرهنگ دولتى و دولت غيرفرهنگي». فرياد زدن‌ها و هشدار دادن‌ها چندان هم که بايد به نتيجه نرسيد و تنها هنرمندان هر روز با تصميمى ناگهانى و تکان دهنده ازسوى مسئولان مواجه مى‌شوند.
تصميماتى که به واقع آرامش را از جامعه هنرى مى‌ربايد و حتى دلخوشى‌هايشان به اندک دارايى‌هايشان را هم به سياهى مى‌کشاند. اگر نگاهى ساده به فعاليت‌هاى فرهنگستان بيندازيد و گشتى ساده در فرهنگستان بزنيد و تورقى در آثار منتشر شده توسط فرهنگستان بفرماييد. اگر از فعاليت‌هاى تحقيقي، نمايشگاهى و نشست‌هاى علمى فرهنگى آن آگاه باشيد آنگاه متوجه مى‌شويد که فرهنگستان _البته با همين رياستى که دارد_ در سال‌هاى گذشته در چه حجم بالايى براى ساختن و تعالى فرهنگ کوشيده است. توليد کرده و هنرمندان را تامين کرده است. به اين جهت بهتر است براى پيشگيرى از همه احتمالات و کاستى‌ها؛ مطابق قوانين و اساسنامه‌اى که انتخاب رياست فرهنگستان را ازسوى اعضاى پيوسته تاييد مى‌کند، عمل شده و اين منوال ادامه يابد و به جهت ساختار مملکتى همچنان که در چند دوره قبل بوده است حکم آن احتراما و اعتبارا توسط رياست جمهور باشد.
آقايان! تجربه در کشورهاى پيشرفته چه در وادى هنر، سياست يا اقتصاد نشان مى‌دهد که دولتمردان همواره براى تغيير و تحول به سوى راه‌هايى مى‌روند که به يقين مستحکم‌تر از راه پيشين باشد. قدم گذاشتن در راه‌هاى سنگلاخى به جز باخت و عقب ماندگى‌هاى آفت‌زا چيزى به دنبال ندارد.
* استاد برجسته خوش‌نويسى و عضو پيوسته فرهنگستان هنر
